Czy moje dziecko właściwie współdzieli uwagę?

Kiedy myślimy o rozwoju komunikacji u dziecka, najczęściej z niecierpliwością czekamy na to pierwsze, wyczekane słowo. Zanim jednak maluch powie „mama”, „tata” czy „daj”, musi opanować inną, absolutnie kluczową umiejętność. Jest nią współdzielenie uwagi. To cichy, ale potężny fundament porozumiewania się, bez którego rozwój mowy i relacji społecznych napotyka na poważne przeszkody.

Czym właściwie jest współdzielenie uwagi?

Najprościej mówiąc, to sytuacja, w której Ty i Twoje dziecko świadomie skupiacie uwagę na tym samym przedmiocie lub zdarzeniu, wiedząc, że robicie to razem.

To ten magiczny moment, kiedy maluch widzi na spacerze szczekającego pieska, patrzy na niego, następnie odwraca głowę, by spojrzeć Ci prosto w oczy (sprawdzając: „Mamo, tato, czy Ty też to widzisz?!”), a potem uśmiechnięty znów patrzy na zwierzątko. To właśnie w tych spojrzeniach, uśmiechach i gestach kryje się początek prawdziwej konwersacji.

Jak ta umiejętność rozwija się u dzieci?

Rozwój współdzielenia uwagi to proces, który możemy obserwować już w pierwszym roku życia. Oto jak zmienia się on na przestrzeni miesięcy:

• 8 – 12 miesięcy: Dziecko zaczyna podążać za Twoim wzrokiem. Kiedy patrzysz na zabawkę, maluch również kieruje tam swój wzrok. Zaczyna także reagować na pokazywanie palcem, a z czasem samo używa palca wskazującego – początkowo po to, by coś dostać, ale wkrótce po to, by pokazać Ci coś, co je zaciekawiło.
• 12 – 18 miesięcy: Twój maluch staje się małym odkrywcą, który chce się dzielić swoimi znaleziskami. Przynosi Ci zabawki, książeczki lub znalezione na spacerze kamyki – nie po to, byś coś z nimi zrobił, ale po prostu po to, by Ci je pokazać. Wyraźnie szuka z Tobą kontaktu wzrokowego, by sprawdzić Twoją reakcję.
• 18 – 24 miesiące: Współdzielenie uwagi staje się bardziej złożone. Dziecko angażuje Cię w zabawę, pokazuje obrazki w książeczkach i czeka na Twoje komentarze. Pojawiają się pierwsze proste zabawy w udawanie, w których maluch bacznie obserwuje, czy uczestniczysz w jego świecie.
• 24 – 36 miesięcy: Dziecko płynnie dzieli się z Tobą emocjami. Opowiada o tym, co widzi (używając słów lub gestów), komentuje otoczenie i potrafi utrzymać wspólną uwagę na zadaniu (np. podczas układania klocków czy czytania bajki) przez dłuższy czas. Rozumie też intencje innych i potrafi bawić się „na niby”, włączając w to rówieśników i dorosłych.

Dlaczego to takie ważne dla rozwoju?

Współdzielenie uwagi to nie tylko uroczy element dziecięcego zachowania, ale absolutna podstawa dla dwóch kluczowych obszarów:

1. Rozwój mowy Zastanów się: jak dziecko uczy się słowa „jabłko”? Kiedy pokazujesz mu owoc i wymawiasz jego nazwę, maluch musi popatrzeć na jabłko, a potem na Ciebie, by połączyć to, co słyszy, z tym, co widzi. Bez umiejętności współdzielenia uwagi, słowa wypowiadane przez dorosłych są dla dziecka tylko pustym dźwiękiem, którego nie potrafi przypisać do konkretnych obiektów w świecie.

2. Umiejętności społeczne i emocjonalne Wspólne kierowanie uwagi to pierwszy krok do empatii i budowania relacji. Uczy dziecko, że inni ludzie mają własne myśli, uczucia i punkt widzenia. To dzięki tej umiejętności dzieci uczą się naśladowania, współpracy i wchodzenia w interakcje z rówieśnikami w przedszkolu.

Jak rozpoznać, czy dziecko właściwie współdzieli uwagę?

Obserwuj swoje dziecko podczas codziennych zabaw. Zwróć uwagę na te kilka sytuacji:

• Czy kiedy pokazujesz palcem coś interesującego w oddali, dziecko patrzy w tamtym kierunku?
• Czy maluch patrzy na Ciebie, by sprawdzić Twoją reakcję, gdy usłyszy dziwny dźwięk lub zobaczy nową zabawkę?
• Czy przynosi Ci przedmioty tylko po to, by się nimi „pochwalić”?
• Czy uśmiecha się do Ciebie w odpowiedzi na Twój uśmiech podczas wspólnej zabawy?

Sygnały ostrzegawcze: Jeśli Twój maluch (powyżej 12. miesiąca życia) nie reaguje na swoje imię, nie używa palca wskazującego do pokazywania interesujących go rzeczy, nie przynosi zabawek, by Ci je pokazać, lub bawi się wyłącznie sam, unikając kontaktu wzrokowego – warto skonsultować to ze specjalistą.

---

Zadbaj o rozwój swojego dziecka z Pastelową Układanką!

Zauważasz u swojego dziecka zachowania, które Cię niepokoją? A może po prostu chcesz upewnić się, że jego rozwój przebiega harmonijnie i w odpowiednim tempie?

Podobnie jak w przypadku niepokojów związanych z opóźnionym rozwojem mowy, zapraszamy na profesjonalne badania przesiewowe do Pastelowej Układanki. To krótka, realizowana w formie zabawy i niezwykle przyjazna dla dziecka ocena, która pozwala wcześnie wyłapać ewentualne trudności w obszarze komunikacji czy współdzielenia uwagi. Wczesne wykrycie ewentualnego problemu to klucz do szybkiej i skutecznej pomocy. W Pastelowej Układance dajemy Ci rzetelną wiedzę specjalistów i – co najważniejsze – rodzicielski spokój.

Skontaktuj się z nami i umów na spotkanie! Z przyjemnością poznamy Ciebie i Twojego malucha.

Rafał Kawa

Zainteresował Cię ten tamat? Sprawdź inne artykuły na naszym blogu

https://pastelowaukladanka.pl/czy-moje-dziecko-nie-mowi-za-malo/

Źródło: Montagut-Asunción, M., Crespo-Martín, S., Pastor-Cerezuela, G., D’Ocon-Giménez, A. (2022) Joint Attention and Its Relationship with Autism Risk Markers at 18 Months of Age. Children, 9, 556. https://doi.org/10.3390/children9040556